معرفی سد كينهورس
سد كينهورس در سالهاي قبل از انقلاب توسط مهندسين مشاور كاژ- سانيو بر روي شاخه كينهورس از شاخههاي رودخانه ابهررود به منظور ذخيره آب جهت تامين آب شرب شهر ابهر و همچنين توسعه كشاورزي و باغداري حد فاصل ابهر و تاكستان مورد نظر قرار گرفت.
در سال 69 وزارت نيرو در چهارچوب طرح مطالعات مناطق مستعد براي احداث سدهاي كوتاه، قراردادي تحت عنوان مطالعه توسعه منابع آب و خاك حوزه آبريز رودخانههاي خررود- ابهررود – حاجي عربرود با مهندسين مشاور آبــــفن منعقد نمود.
در اين مطالعات نيز محل سدي بر روي شاخه كينهورس از رودخانه ابهررود جهت تامين آب شرب شهر ابهر و توسعه كشاورزي نواحي آن مورد توجه قرار گرفته ولي با توجه به آورد كم رودخانه در گزارش شناسايي ارائه شده در سال 73 به وزارت نيرو تامين آب مشروب در اولويت قرار گرفته است.
با توجه به اينكه در مطالعات طرح جامع مهندسين مشاور جاماب نيز براي تامين آب شرب شهر ابهر استفاده از منابع سطحي و احداث سد كينهورس پيشنهاد گرديده است، مقامات مسئول وزارت نيرو در نيمه دوم سال 75 مطالعه و اجراي سد كينهورس را مورد توجه قرار داده و طي قراردادي در مهر ماه سال 76 مطالعات فاز اول و دوم سد از طرف اداره كل طرحهاي اجرايي وزارت نيرو به مهندسين مشاور آبـــفن واگذار گرديد.
اين مطالعات از مهر ماه سال 76 آغازشده و تا مهر ماه سال 80 ادامه يافت و گزارش آن نيز ارائه گرديد كه پس از تصويب طرح و با برگزاري مناقصه اجرا سيستم انحراف در تارخ21/6/80 به شركت سپانو واگذار گرديد. مدت اين قرارداد 15ماه و تحويل زمين در مورخ 24/7/80 بوده است. پس از آن طي مناقصهاي شركت لوزان به عنوان پيمانكار احداث سد انتخاب و هم اكنون در حال اجرا عمليات آن مي باشد.
موقعيــت و محل جغرافيـــايي ســد :
سد كينهورس در استان زنجان و در فاصله 14 كيلومتري جنوبغربي شهرستان ابهر و حدود 5 كيلومتري روستاي كينهورس قرار دارد. اين سد بر روي شاخهكينهورس از رودخانه ابهررود كه از جنوب به طرف شمال جريان داشته و به دشت تاكستان وارد مي شود با مختصات جغرافيايي ذيل احداث مي شود.
طـــول جغــرافيايي "20 -`4 و ْ49
عـــرض جغرافيايي "37 -`7 و ْ36
اهداف طرح:
تامين كمبود آب شرب شهرستان ابهر در افق سال 1400
تامين حقابه 714 هكتار اراضي كشاورزي و باغات حد فاصل سد و شهر ابهر
توسعه 2286 هكتار اراضي كشاورزي
هيـدرولــوژي رودخــانه ابـــهر- شاخه كينهورس:
سالانه...............................................................................1105 ميليمتر
پيـــك سيــلاب 20 ساله وسعت حوزه در محل سد كينهورس.........................373.5 كيلومتر مربع
شيب متوسط حوزه در محل سد...................................................4.6 درصد
متوسط بارندگي سالانه در حوزه آبريز.......................................365 ميليمتر
تبخير...................................................................................86 متر مكعب در ثانيه
پيـــك سيــلاب 50 ساله.....................................................105 متر مكعب در ثانيه
پيـــك سيــلاب 100 ساله....................................................119 متر مكعب در ثانيه
پيـــك سيــلاب 1000 ساله..............................................192 متر مكعب در ثانيه
پيـــك سيــلاب 10000 ساله................................................339 متر مكعب در ثانيه
پيـــك سيــلاب حداكثرممكنه....................................................848 مترمكعب در ثانيه
متوسط دراز مدت آورد سالانه رودخانه.........................................26 ميليون متر مكعب
متوسـط آبـدهي سـالانه....................................................................0.82 متر مكعب در ثانيه
مشخصات مخزن :
تراز نرمال..............................................................................................1751 متر از سطح دريا
متوسط حجم آب تنظيم سالانه...............................................................حدود22 ميليون متر مكعب
حجم كل مخزن در رقوم نرمال.................................................................16 ميليون متر مكعب
مساحت مخزن در رقوم نرمال............................. ......... ............................106 هكتار
مشخصات فـنـــي سد كينهورس:
نـــوع ســــد..................................................... ...........خاكي سنگريزهاي با هسته رسي قائم
تراز بستر رودخانه......................... ........................1710 متر از سطح دريا
حداكثر ارتـفاع سد از پي...........................................45 متــر
طـــول تـــاج.............................................................374 متر
عــرض تـــاج................... .........................................8 متر
تراز تـاج سـد...........................................................1755 متر از سطح دريا
مشخصات سيستم تخليه سيلاب :
نــوع ســرريــز..............................................ســرريــز آزاد با كنترل كننده اوجي
سيلاب طراحي سرريز..........................................313 متر مكعب بر ثانيه
تراز تــاج سرريــز.............................................1751 متر از سطح دريا
نوع سيستم استهلاك انرژي......................................حوضچه آرامش USBR تيپ 2
تراز كف حوضچه آرامش..........................................1702 متر از سطح دريا
حداكثر جريان سرريز در سيلاب 1000 ساله.........................172 متر مكعب بر ثانيه
حداكثر جريان سرريز در سيلاب 10000 ساله.......................313 متر مكعب بر ثانيه
حداكثر جريان سرريز در سيلاب PMF ................................814 متر مكعب بر ثانيه
حداكثر تراز آب مخزن در سيلاب 1000 ساله...........................1752.7 متر از سطح دريا
حداكثر تراز آب مخزن در سيلاب 1000 ساله...............................1753.4 متر از سطح دريا
حداكثر تراز آب مخزن در سيلابPMF .....................................1755.4 متر از سطح دريا
سسيتم تخليه كننده تحتاني:
حداكثر ظرفيت تخليه.....................................................................17.7 متر مكعب در ثانيه
تعــداد مجــرا................................................... ..........................يك عدد
رقوم مجرا در ورودي............ ... ......................................... 1722 متر از سطح دريا
سيستم آببندي:
نوع سيستم آببندي.........................................................2رديف ديوار آببند موازي از جنس دوغاب سيمان – بنتونيت به همراه پرده آببند(تزريق دوغاب سيمان)
ضخامت ديوار آببند................................................................... 60 سانتي متر
فاصله محور به محور ديوارها................................................... 2.6 متر
حداكثر عمق ديوار آببند..............................................................21 متر
مشخصات سيستم انحراف:
مقطع تونل انحراف.................................. .................. .........................نعل اسبي با كف صاف
استفاده ثانويه از سيستم انحراف............................ تخليه كننده تحتاني و آبگير آبياري
طـــول تونــل..........................................................................................300 متر
قطر تمام شده تونل....................................................................................4 متر
قطر حفـاري تونـل...................................................................................5.2 متر
رقوم كف دهانه ورودي ................................................................... 1716 متر از سطح دريا
رقوم كف خروجي ..............................................................................1710 متر از سطح دريا
شيب تونل................................................................................................2 درصد
دوره بازگشت طراحي سيستم........................................................20 ساله
حداكثر ظرفيت سيستم ....................................................................84 متر مكعب در ثانيه
تراز فرازبند.......................................................................................1722 متر از سطح دريا
حداكثر ارتفاع سازهاي فرازبند.......................................................12 متر
طول فرازبند......................................................................................205 متر
مشخصـات سرريز و سيستم آبگيـري:
سيستم تخليه سيلاب سدكينهورس به صورت سرريز آزاد با مقطع كنترل از نوع اوجي شكل طرح شده است. اين سيستم شامل كانال ورودي مقطع كنترل اوجي، مجراي تنداب، سازه پايانه و كانال خروجي ميباشد.جانمايي سازههاي هيدروليكي و از جمله سرريز، در جناح راست سد انجام شده است. كانال ورودي به منظور هدايت جريان سيلابي به سمت سرريز در سنگ حفاري ميگردد. تراز كف اين كانال 1747 متر از سطح دريا ميباشد. عرض مقطع كنترل 40 متر و تراز تاج آن 1751 متر از سطح درياست. پروفيل اوجي از نوع استاندارد بوده و دو ديوار هدايت كننده جريان آب تا 21 متر قبل از محور اوجي در امتداد بالادست ساخته خواهد شد تا علاوه بر آنكه جريان آب را به آرامي به سمت سرريز هدايت كند، ديوار سمت راست حائلي براي بدنه سد در صفحه مشترك سد و سرريز باشد.
به دليل امكان دسترسي به بدنه و آبگيرها از هر دو تكيهگاه چپ و راست نيازي به احداث پل بر روي سرريز نبوده است. مجراي تنــداب سيستـم تخليه سيلاب با مجمـوع طول 158 متر، در 108.8 متر ابتـدا داراي شيـب 33.46 % (زاويه شيب 18.5 درجه) است، پس از آن با قوسي به شعاع 100 متر، شيب به 15.8% (زاويه شيب 9 درجه) تغيير ميكند.
طول اين بخش از مجراي تنداب 34 متر است. اين مجرا در پلان ذوزنقهاي شكل بوده كه عرض آن در ابتدا40 متر و در انتها به 25 مترتغيير ميكند.ظرفيت سيستم تخليه سيلاب بر اساس عبور سيلاب با دوره بازگشت 10000 سال انتخاب شده و براي حداكثر سيلاب محتمل كنترل شده است. مقدار حداكثرعبوري از سرريز 313 متر مكعب بر ثانيه خواهد بود كه حداكثر تراز آب در اين حالت 1753.4 متر از سطح دريا مي باشد.
سازه پايانه سيستم تخليه سيلاب از نوع حوضچه آرامش انتخاب گرديده كه عرض حوضچه 25 متر و طول آن 31 متر تعيين شده است. پس از حوضچه، آب با شيب معكوس معادل 1:3 كه با پوشش محافظ سنگي حفاظت شده وارد كانال سنگي خروجي و سپس وارد رودخانه ميشود.
از تونل انحراف در زمان بهرهبرداري به منظورتخليه تحتاني و آبگيري از مخزن استفاده خواهد شد. سازه ورودي تخليه كننده تحتاني بر روي ورودي سيستم انحراف احداث ميگردد. تراز كف ورودي تخليه كننده تحتاني 1722 متر از سطح دريا ست. در محل ورودي، آشغالگير بتني به ابعاد 4.09*2.99 متر تعبيه ميشود. پس از ايجاد بلوك انسداد بتني در حد فاصل دريچه آببند انحراف و تونل، مجراي تخليه كننده با ابعاد 2*1.5 متر بشكل مدفون در بتن ثانويه بلوك انسداد ايجاد ميگردد. در دهانه ورودي دريچه كنترل رأسي پيش بيني شده است كه توسط ريل از سكويي واقع در تراز 1754 متر از سطح دريا قابل كنترل است.
دو دريچه اضطراري و سرويس از نوع كشويي در داخل اتاق شيرآلات تعبيه خواهد شد. حداكثر ظرفيت تخليه كننده تحتاني 17.7 متر مكعب بر ثانيه است. آبگيري از مخزن از دو تراز امكانپذير است. آبگيري از تراز پاييني براي مصارف كشاورزي و آبگيري از تراز بالايي براي مصارف شرب پيشبيني شده است. جريان پس از ورود به تونلهاي افقي در ترازهاي مذكور وارد شفت قائمي ميگردد كه بمنظور كنترل جريان در محل اتصال با تونلها، دريچههاي كنترل در آن نصب گرديده است.
آب پس از عبور از شفت وارد تونل ديگري ميشود كه بطور مايل جريان را به تونل اصلي هدايت ميكند. مجراي آبگير در تونل اصلي، لوله اي به قطر0.8 متر ميباشد كه در بتن ثانويه كف تونل انحراف مدفون شده است.
ويژگـيهاي زمينشناســي طرح:
رودخانه كينهورس در جهت جنوب به شمال در محل ساخت سد جريان داشته و دره نامتقارني را در آذرآواريها و آندزيت- بازالتها و سنگهاي رسوبي ايجاد كرده است. شيب تكيهگاه راست و چپ به ترتيب 32 و 12 درجه ميباشد. رودخانه در سمت راست دره جريان داشته و در قسمت چپ دو پادگانه را بوجود آورده است. به اين ترتيب توده سنگ تشكيل دهنده جناح چپ و بستر عمدتاً در زير رسوبات كواترنر قرار گرفته اند. محل تونل انحراف آب سد كينهورس با در نظر گرفتن شرايط توپوگرافي و همچنين كيفيت توده سنگهاي تشكيل دهنده در جناح راست انتخاب شده است. محور تونل در صفحه افق داراي تغيير مسير است. حداكثر ضخامت روباره سنگي درامتداد تونل 68 متر و حداقل آن 10 متر ميباشد.
پلان جـــانمـــايي ســـد:
1- ورودي تونل انحراف 2- تونــل آبگيــر 3- اتاق كنتـرل شفت 4- اتاق كنترل دريچه تخليه كننده تحتاني
5- ســـرريــــز 6- شوت ســــرريـــز 7- حوضــچه آرامـــش 8- ترانشه هاي مشرف به خروجي تونل
9- بـــــدنه ســـــد 10- فـــرازبـــــند 11- تـــاج ســــد 12- خروجي تونل انحراف
13- رودخانه ابـــــهر 14- جاده ابـهر- قيدار 15- بطــــرف باغات 16- راه چالچوق – ابهر
17- ترانشه هاي مشرف به سرريز 18- اتاق شير آلات
منبع : http://rshahi.com/
ماهیگیری راهی است برای نزدیک شدن به طبیعت .